Bỏ qua đến nội dung

Doanh nhân Bạch Thái Bưởi - Bậc anh hùng kinh tế chấn hưng thực nghiệp Việt Nam

Vươn lên từ cảnh hàn vi nơi làng quê ven đô Thăng Long, doanh nhân Bạch Thái Bưởi đã làm chủ hàng chục con tàu chạy hơi nước, mở xưởng cơ khí đóng tàu biển tại Hải Phòng và thổi bùng ngọn lửa tự cường thương mại Việt Nam đầu thế kỷ hai mươi.

NSSC Hà NộiĐăng: Cập nhật lần cuối: 21 phút đọc

Chân dung lịch sử doanh nhân Bạch Thái Bưởi bậc anh hùng kinh tế hàng hải Việt Nam đầu thế kỷ 20
Chân dung Bạch Thái Bưởi - bậc anh hùng kinh tế tiên phong chấn hưng thực nghiệp và hàng hải Việt Nam đầu thế kỷ XX.

Trong lịch sử kinh tế Việt Nam đầu thế kỷ hai mươi, doanh nhân Bạch Thái Bưởi nổi lên như một biểu tượng kiệt xuất của tinh thần tự cường dân tộc và khát vọng chấn hưng thực nghiệp trên chính quê hương mình. Xuất thân từ một gia đình nông dân nghèo ven đô Thăng Long, ông đã từng bước gây dựng cơ đồ hàng hải, khai khoáng và in ấn quy mô lớn, được người đương thời suy tôn là Chúa sông Bắc Kỳ và xếp vào hàng tứ đại phú hộ lừng lẫy nhất nước Nam.

Tiêu chí hồ sơ bách khoaThông tin lịch sử chi tiết về doanh nhân Bạch Thái Bưởi
Tên khai sinh và tên hiệuĐỗ Thái Bưởi, sau đổi họ theo cha nuôi thành Bạch Thái Bưởi (hiệu Ký Năm)
Danh xưng thương trườngChúa sông Bắc Kỳ, Bậc anh hùng kinh tế Việt Nam đầu thế kỷ XX
Năm sinh và năm mấtSinh năm 1874 tại Hà Nội – Mất ngày 22 tháng 7 năm 1932 tại Hải Phòng
Quê quán bản địaLàng Yên Phúc, tổng Yên Duyên, huyện Thanh Trì, tỉnh Hà Đông (nay thuộc quận Hà Đông, Hà Nội)
Thương hiệu và doanh nghiệp sáng lậpCông ty Giang Hải Luân Thuyền Bạch Thái Bưởi, hiệu in Đông Kinh Ấn Quán, Khai Hóa Nhật Báo
Lĩnh vực kinh doanh trụ cộtVận tải đường thủy nội địa và ven biển, đóng tàu cơ khí, khai thác mỏ than, in ấn và xuất bản
Địa bàn hoạt động tại Việt NamHà Nội, Hải Phòng, Nam Định, Quảng Ninh, Thanh Hóa, Nghệ An và các tuyến sông Bắc Kỳ
Phương châm kinh doanh cốt lõiChấn hưng thực nghiệp, khơi dậy tinh thần Người Việt đi tàu Việt và thương trường tự chủ
Đóng góp văn hóa xã hộiTruyền bá chữ Quốc ngữ qua báo chí, đào tạo đội ngũ kỹ sư, thuyền trưởng và thợ máy người Việt
Di sản và tưởng niệm tại Việt NamKhu mộ và nhà tưởng niệm tại Uông Bí (Quảng Ninh), tên phố Bạch Thái Bưởi tại Hà Nội và nhiều đô thị

Quê hương Yên Phúc và thuở lập thân của doanh nhân Bạch Thái Bưởi

Hành trình vươn lên từ hai bàn tay trắng của doanh nhân Bạch Thái Bưởi bắt nguồn từ vùng đất ven sông Nhuệ giàu truyền thống hiếu học và chịu thương chịu khó ở phía tây nam kinh thành xưa. Chính hoàn cảnh thiếu thốn thuở nhỏ cùng sự nhạy bén trước làn sóng giao thương đô thị cuối thế kỷ mười chín đã hun đúc nên ý chí lập thân bền bỉ của chàng thanh niên làng Yên Phúc.

Gốc gác họ Đỗ tại làng quê Yên Phúc

Theo gia phả họ Đỗ và các tư liệu lịch sử kinh tế Bắc Kỳ, doanh nhân Bạch Thái Bưởi sinh năm Giáp Tuất 1874 tại làng Yên Phúc, tổng Yên Duyên, huyện Thanh Trì, phủ Thường Tín, tỉnh Hà Đông cũ, nay là phường Phúc La, quận Hà Đông, thành phố Hà Nội. Làng Yên Phúc nằm bên bờ dòng sông Nhuệ hiền hòa, cách không xa làng lụa Vạn Phúc và các trục giao thương đường bộ nối vùng Sơn Nam Thượng với trung tâm Phố cổ Hà Nội. Tên khai sinh của ông vốn là Đỗ Thái Bưởi, sinh trưởng trong một gia đình nông dân nghèo thuần phác làm nghề cày cấy và buôn bán nhỏ ven sông.

Biến cố lớn ập đến khi cha ông là cụ Đỗ Văn Cóp qua đời sớm lúc cậu bé Bưởi mới lên tám tuổi, để lại người mẹ góa tần tảo nuôi các con thơ trong cảnh thiếu trước hụt sau. Từ thuở thiếu thời, Đỗ Thái Bưởi đã phải phụ mẹ gánh củi, bán hàng rong quanh vùng Cầu Đơ – Hà Đông để kiếm từng đồng xu phụ giúp gia đình, song vẫn giữ trọn chí hướng học chữ Nho và chữ Quốc ngữ. Năm mười bốn tuổi, trong quá trình ra vùng Kẻ Chợ kiếm sống, cậu thiếu niên thông minh, lễ phép được một gia đình nhà giàu hiếm muộn họ Bạch ở Hà Nội nhận làm con nuôi, cho ăn học tiếng Pháp bài bản và chính thức đổi sang họ Bạch với cái tên Bạch Thái Bưởi.

Thời gian làm ký lục và tích lũy vốn

Nhờ vốn tiếng Pháp thông thạo cùng tính cách cần mẫn, năm hai mươi mốt tuổi (1895), Bạch Thái Bưởi bắt đầu bước chân vào môi trường kinh doanh hiện đại khi xin vào làm ký lục (thư ký giúp việc sổ sách) cho một hãng buôn của người Pháp tại phố Tràng Tiền gần Hồ Hoàn Kiếm. Trong thời gian làm việc tại đây cũng như khi chuyển sang làm việc tại xưởng thuộc da và công trường đường sắt, ông không chỉ dừng lại ở công việc bàn giấy mà luôn chăm chú quan sát cách người phương Tây tổ chức sổ sách kế toán, quản trị nhân công, điều phối nguồn vốn và vận hành máy móc cơ khí.

Sau một thời gian làm thông ngôn và giám thị công trường xây dựng cầu Long Biên bắc qua sông Hồng vào những năm cuối thế kỷ mười chín, ông nhận thấy nhu cầu cung ứng tà vẹt gỗ cho ngành Hỏa xa Đông Dương đang tăng vọt. Nắm bắt cơ hội ấy, Bạch Thái Bưởi mạnh dạn đứng ra hùn vốn cùng một thương nhân Pháp để nhận thầu cung cấp gỗ tà vẹt đường sắt trên các tuyến Hà Nội – Vinh và Hà Nội – Lạng Sơn. Sau ba năm lăn lộn khắp các vùng rừng núi Thanh Hóa, Nghệ An để thu mua và vận chuyển gỗ, ông đã tích lũy được số vốn riêng khoảng một vạn đồng bạc Đông Dương đầu tiên, mở ra bước ngoặt tự đứng tên kinh doanh độc lập.

Bước ngoặt vận tải đường thủy của doanh nhân Bạch Thái Bưởi

Trước khi bước lên ngôi vị bá chủ đường sông miền Bắc, doanh nhân Bạch Thái Bưởi đã trải qua hơn một thập kỷ thử sức ở nhiều lĩnh vực khác nhau, từ buôn ngô, thầu chợ, mở tiệm cầm đồ tại Nam Định cho đến kinh doanh vận tải đường thủy. Những thành công bước đầu xen lẫn cả những lần thất bại trắng tay đã rèn luyện cho ông bản lĩnh kiên cường, không bao giờ đầu hàng nghịch cảnh.

Thăng trầm thương trường tại Nam Định và Hà Nội

Khoảng đầu thế kỷ hai mươi, sau khi tách ra kinh doanh riêng, Bạch Thái Bưởi từng nhận thầu thu thuế các chợ lớn tại Hà Nội, Nam Định và tham gia buôn ngô xuất khẩu. Tại thành phố Nam Định – trung tâm công thương nghiệp sầm uất bên dòng sông Đào thuộc vùng đất nay gắn liền với tỉnh Ninh Bình gần quần thể Phủ Dầy, ông mở hiệu cầm đồ ở phố Hàng Rượu và tham gia đấu thầu cung cấp lương thực. Tuy nhiên, thương trường thời thuộc địa đầy rẫy sự chèn ép và biến động giá cả khiến công việc buôn ngô của ông có lúc lâm vào cảnh thua lỗ nặng nề, gần như mất sạch số vốn tích cóp được.

Không nản lòng trước thất bại, ông bình tĩnh thanh toán sòng phẳng mọi khoản nợ nần để giữ trọn chữ Tín với bạn hàng và ngân hàng. Chính uy tín cá nhân ấy đã giúp ông tiếp tục vay được nguồn vốn mới và nhận được sự tín nhiệm của giới thương nhân bản xứ. Trong những năm tháng đi lại thường xuyên bằng tàu thủy giữa Hà Nội, Nam Định và Hải Phòng, ông nhận thấy toàn bộ huyết mạch giao thông đường sông ở đồng bằng Bắc Kỳ lúc bấy giờ đều nằm trong tay các hãng tàu của người Pháp và người Hoa, trong khi hành khách và thương lái người Việt phải chịu cảnh đối xử phân biệt, giá cước đắt đỏ.

Không gian bến cảng và đội tàu thủy chạy hơi nước trên tuyến đường sông Bắc Kỳ gắn liền sự nghiệp Bạch Thái Bưởi
Không gian bến cảng và đội tàu thủy chạy hơi nước trên tuyến đường sông Bắc Kỳ gắn liền sự nghiệp Bạch Thái Bưởi

Bước ngoặt thuê ba con tàu hơi nước năm 1909

Bước ngoặt lịch sử trong cuộc đời doanh nhân Bạch Thái Bưởi diễn ra vào năm 1909, khi hợp đồng chuyên chở bưu phẩm đường sông của chính quyền bảo hộ với hãng tàu Marty & d'Abbadie của người Pháp chấm dứt và hãng này đem cho thuê lại một số tàu cũ. Nhận thấy thời cơ hiếm có để người Việt bước chân vào ngành vận tải thủy bằng tàu máy hơi nước, Bạch Thái Bưởi đã quyết định dốc toàn bộ tâm huyết thuê lại ba chiếc tàu thủy loại nhỏ mang tên Phi Phụng, Phi Long và Bái Tử Long với giá thuê mỗi tháng hàng trăm đồng bạc Đông Dương.

Ngay từ ngày đầu tiên đưa ba chiếc tàu Phi Phụng, Phi Long và Bái Tử Long vào khai thác trên hai tuyến đường thủy sầm uất nhất là Nam Định – Hà Nội và Nam Định – Bến Thủy (Nghệ An), ông đã vấp phải sự cạnh tranh khốc liệt từ các hãng tàu lâu năm của Hoa kiều và Pháp kiều. Các đối thủ đồng loạt hạ giá vé xuống mức thấp chưa từng có nhằm bóp nghẹt hãng tàu non trẻ của người Việt. Thế nhưng, bằng sự am hiểu tâm lý đồng bào và nghệ thuật quản trị chi phí chặt chẽ, ông Ký Năm đã biến thử thách sống còn ấy thành bệ phóng vang dội cho thương hiệu tàu thủy Việt Nam.

Đế chế Giang Hải Luân Thuyền của doanh nhân Bạch Thái Bưởi

Từ ba con tàu đi thuê năm 1909, chỉ trong vòng hơn một thập kỷ, doanh nhân Bạch Thái Bưởi đã kiến tạo nên Công ty Giang Hải Luân Thuyền Bạch Thái Bưởi hùng mạnh bậc nhất Đông Dương. Đây là giai đoạn rực rỡ nhất khẳng định trí tuệ tổ chức công nghiệp và tinh thần dân tộc tự chủ của tầng lớp tư sản Việt Nam đầu thế kỷ hai mươi.

Khẩu hiệu Người Việt đi tàu Việt trên sông

Khi các hãng tàu nước ngoài liên minh hạ giá vé tuyến Nam Định – Hà Nội và Nam Định – Hải Phòng xuống chỉ còn một phần ba so với trước để đẩy Bạch Thái Bưởi vào chỗ phá sản, ông nhận ra rằng nếu chỉ chạy đua giảm giá đơn thuần thì nguồn vốn mỏng của người Việt khó lòng trụ vững. Ông bèn chọn một chiến lược vừa nhân văn vừa đánh trúng trái tim đồng bào. Trên các bến tàu ở Hà Nội, Nam Định, Hải Phòng, ông cho dựng các tấm biển lớn và cử nhân viên lịch sự diễn thuyết, phát tờ rơi kêu gọi tinh thần tương thân tương ái của người Việt Nam, khơi dậy khẩu hiệu bất hủ Người Việt đi tàu Việt và Người Nam giúp người Nam.

Bên cạnh lời hiệu triệu lòng yêu nước, ông đặc biệt chú trọng cải thiện chất lượng phục vụ trên tàu. Nếu trên các tàu khách khác, hành khách hạng bình dân thường bị nhân viên quát tháo, chen chúc chật chội, thì trên tàu của Bạch Thái Bưởi, từ thuyền trưởng đến nhân viên soát vé đều giữ thái độ lễ phép, ân cần, khoang tàu sạch sẽ và có treo ống quyên tiền để hành khách tùy tâm ủng hộ quỹ duy trì đội tàu dân tộc. Cảm phục tấm lòng và chí khí của ông, đông đảo hành khách, tiểu thương từ khắp các làng nghề như làng gốm Bát Tràng hay làng thêu Quất Động đã nô nức chọn đi tàu Bạch Thái Bưởi, giúp hãng tàu vượt qua cơn bão giá và buộc các đối thủ phải nhượng bộ hoặc bán lại cả đội tàu cho ông.

Xưởng cơ khí Hải Phòng hạ thủy tàu Bình Chuẩn

Sau khi đánh bại sự chèn ép của các hãng tàu đối thủ và mua đứt nhiều đội tàu lớn như Deschwanden (năm 1915) và Marty (năm 1917), doanh nhân Bạch Thái Bưởi quyết định tiến thêm một bước chiến lược là làm chủ công nghệ đóng mới và sửa chữa tàu thủy ngay tại Việt Nam. Ông đầu tư mua lại xưởng cơ khí và sửa chữa tàu thủy tại vùng Cửa Cấm (Hải Phòng), trang bị hệ thống máy tiện, máy đúc đồng, lò rèn hiện đại và quy tụ hàng trăm kỹ sư, đốc công, thợ máy lành nghề người Việt về làm việc dưới mái nhà chung của Công ty Giang Hải Luân Thuyền.

Đỉnh cao của niềm tự hào công nghiệp dân tộc được đánh dấu vào ngày 7 tháng 9 năm 1919 tại cảng Hải Phòng, khi xưởng đóng tàu Bạch Thái Bưởi chính thức hạ thủy thành công chiếc tàu biển chạy hơi nước cỡ lớn đầu tiên do chính bàn tay và khối óc của kỹ sư, công nhân người Việt tự thiết kế, chế tạo hoàn toàn mang tên tàu Bình Chuẩn. Tàu Bình Chuẩn có chiều dài bốn mươi hai mét, rộng bảy phẩy hai mét, trọng tải sáu trăm tấn, vận tốc hải hành đạt hơn tám hải lý một giờ. Việc đặt tên các con tàu trong đội tàu hơn ba mươi chiếc của mình theo tên các bậc tiền nhân và danh thắng lịch sử Việt Nam như Bình Chuẩn, Hồng Bàng, Lạc Long, Trưng Trắc, Trưng Nhị, Đinh Tiên Hoàng, Lê Lợi, Hàm Nghi đã thể hiện rõ ý thức tôn vinh lịch sử dân tộc gắn liền với những anh hùng như Hai Bà Trưng và vua Lê Thái Tổ.

Mở rộng khai thác mỏ than và xuất bản báo

Vào năm 1920, khi tàu Bình Chuẩn thực hiện chuyến hải trình lịch sử từ Hải Phòng cập bến Sài Gòn trong sự chào đón nồng nhiệt của giới công thương Nam Kỳ, quy mô của Bạch Thái Công ty đã phát triển thành một tập đoàn kinh tế đa ngành khép kín. Để chủ động nguồn nhiên liệu than đá khổng lồ cung cấp cho hàng chục con tàu hơi nước hoạt động ngày đêm trên khắp các tuyến sông Hồng, sông Thái Bình, sông Mã, sông Lam và tuyến biển Bắc – Nam, ông đã đầu tư khai thác các mỏ than lớn tại vùng Uông Bí, Vàng Danh, Bí Chợ thuộc tỉnh Quảng Ninh.

Không dừng lại ở công nghiệp nặng và giao thông vận tải, ông còn nhận thức sâu sắc vai trò của văn hóa và truyền thông đối với sự tiến bộ của xã hội Việt Nam. Tại Hà Nội, ông thành lập nhà in Đông Kinh Ấn Quán trên phố Hàng Gai gần khu vực Hoàng thành Thăng Long và đến năm 1921 cho xuất bản tờ Khai Hóa Nhật Báo. Tờ báo và nhà in của ông không chỉ in ấn sách vở chữ Quốc ngữ mà còn là diễn đàn cổ vũ phong trào chấn hưng thực nghiệp, phổ biến kiến thức thương mại, kỹ thuật và bênh vực quyền lợi chính đáng của giới công thương người Việt.

Tư liệu lịch sử về hoạt động thương mại đường thủy và công nghiệp đóng tàu thời kỳ đầu thế kỷ hai mươi
Tư liệu lịch sử về hoạt động thương mại đường thủy và công nghiệp đóng tàu thời kỳ đầu thế kỷ hai mươi

Tư tưởng chấn hưng thực nghiệp của doanh nhân Bạch Thái Bưởi

Cuộc đời năm mươi tám năm (1874–1932) của doanh nhân Bạch Thái Bưởi là một bản anh hùng ca trên mặt trận kinh tế của dân tộc Việt Nam trong những thập niên đầu thế kỷ hai mươi. Hơn cả khối tài sản kếch xù của một bậc đại phú hộ, điều làm nên tầm vóc bất hủ của ông chính là triết lý kinh doanh gắn liền với vận mệnh quốc gia và phẩm chất trọng nghĩa khinh tài.

Tinh thần tự cường dân tộc trong quản trị

Sinh thời, dù hoạt động trực tiếp trên thương trường, doanh nhân Bạch Thái Bưởi luôn dành sự kính trọng sâu sắc và có mối liên hệ mật thiết với các sĩ phu yêu nước thức thời trong phong trào Duy Tân và trường Đông Kinh Nghĩa Thục tại Hà Nội. Tư tưởng khai dân trí, chấn dân khí, hậu dân sinh và đặc biệt là lời kêu gọi mở mang thương cuộc của các bậc tiền bối như cụ Phan Bội Châu và cụ Phan Châu Trinh đã thấm sâu vào kim chỉ nam hành động của ông.

Trong mọi cơ sở kinh doanh của mình, từ trụ sở chính tại Hải Phòng, chi nhánh tại Hà Nội, Nam Định cho tới các mỏ than ở Quảng Ninh, ông luôn kiên định chính sách ưu tiên tuyển dụng, đào tạo và đề bạt người Việt Nam nắm giữ các vị trí quản lý, thuyền trưởng, máy trưởng, kế toán trưởng vốn trước đó hoàn toàn do người nước ngoài độc점. Ông từng khẳng định với các cộng sự rằng việc lập ra công ty tàu thủy và xưởng cơ khí không chỉ để mưu cầu lợi nhuận cho riêng gia đình họ Bạch, mà cốt để chứng minh cho thế giới thấy người Việt Nam hoàn toàn có đủ trí tuệ, bản lĩnh để làm chủ máy móc hiện đại và điều hành những đại công ty công thương nghiệp.

Năm / Giai đoạn lịch sửSự kiện và dấu mốc sự nghiệp tiêu biểu tại Việt NamÝ nghĩa đối với lịch sử kinh tế và văn hóa dân tộc
Năm 1874Sinh tại làng Yên Phúc, huyện Thanh Trì, tỉnh Hà Đông (nay thuộc quận Hà Đông, Hà Nội)Cội nguồn xuất thân từ vùng quê hiếu học ven đô Thăng Long
Giai đoạn 1895–1905Làm ký lục tại Hà Nội, giám thị công trường cầu Long Biên và nhận thầu gỗ tà vẹt đường sắtTích lũy kinh nghiệm quản trị phương Tây và số vốn khởi nghiệp đầu tiên
Giai đoạn 1906–1908Kinh doanh buôn ngô, thầu chợ và mở hiệu cầm đồ tại Nam Định, Hà NộiRèn luyện bản lĩnh thương trường và xây dựng chữ Tín trong giới buôn bán
Năm 1909Thuê 3 chiếc tàu thủy Phi Phụng, Phi Long, Bái Tử Long chạy tuyến Nam Định – Hà Nội – Bến ThủyMở đầu cuộc cách mạng vận tải thủy của người Việt và khẩu hiệu Người Việt đi tàu Việt
Giai đoạn 1915–1917Mua lại toàn bộ đội tàu của hãng Deschwanden và hãng Marty, lập Giang Hải Luân Thuyền Công tyVươn lên vị thế Chúa sông Bắc Kỳ với hơn 30 tàu thủy lớn nhỏ và sà lan
Tháng 9 năm 1919Hạ thủy tàu biển Bình Chuẩn trọng tải 600 tấn do kỹ sư và công nhân người Việt tự đóng tại Hải PhòngCột mốc lịch sử của ngành công nghiệp đóng tàu cơ khí hiện đại Việt Nam
Giai đoạn 1920–1932Đưa tàu Bình Chuẩn vào Sài Gòn, lập Đông Kinh Ấn Quán, ra báo Khai Hóa và khai thác mỏ than Uông BíHình thành tập đoàn kinh tế đa ngành hàng hải – khai khoáng – xuất bản tự chủ

Khu tưởng niệm Uông Bí và di sản lưu truyền

Ngày 22 tháng 7 năm 1932, doanh nhân Bạch Thái Bưởi đột ngột qua đời tại Hải Phòng sau một cơn đau tim ở tuổi năm mươi tám, để lại niềm tiếc thương vô hạn cho giới công thương và đồng bào cả nước. Đám tang của ông tại Hải Phòng và trên suốt quãng đường đưa linh cữu về an táng tại vùng đồi cảnh quan thanh tịnh ở phường Phương Đông, thành phố Uông Bí, tỉnh Quảng Ninh có hàng vạn người dân cùng đoàn tàu thủy kéo còi tiễn biệt vị Chúa sông Bắc Kỳ.

Trải qua gần một thế kỷ với bao biến thiên của lịch sử, khu lăng mộ và nhà tưởng niệm của ông tại Uông Bí vẫn được nhân dân và các thế hệ doanh nhân Việt Nam trân trọng gìn giữ, hương khói quanh năm. Tại Thủ đô Hà Nội ngày nay, tên tuổi của ông được đặt trang trọng cho tuyến phố Bạch Thái Bưởi ngay tại quận Hà Đông – nơi chôn nhau cắt rốn của ông, gần với khu vực truyền thống của Văn Miếu Quốc Tử Giám và các di sản ngàn năm của đất kinh kỳ. Năm 2011, nhân kỷ niệm Ngày Doanh nhân Việt Nam, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cùng giới sử học đã truy tặng ông danh hiệu Doanh nhân tiêu biểu Việt Nam thế kỷ XX.

Câu hỏi thường gặp về sự nghiệp doanh nhân Bạch Thái Bưởi

Để giúp độc giả nắm bắt trọn vẹn những thông tin cốt lõi và chính xác nhất về vị thuyền trưởng của nền công thương nghiệp Việt Nam đầu thế kỷ hai mươi, phần dưới đây tổng hợp và giải đáp các câu hỏi trọng tâm dựa trên sử liệu chính thống.

Giải đáp các thông tin lịch sử trọng tâm

Vì sao doanh nhân Bạch Thái Bưởi được mệnh danh là Chúa sông Bắc Kỳ?

Danh xưng Chúa sông Bắc Kỳ được người đương thời trao tặng cho doanh nhân Bạch Thái Bưởi bởi từ năm 1909 đến thập niên 1920, Công ty Giang Hải Luân Thuyền của ông đã vươn lên làm chủ hầu hết các tuyến giao thông đường thủy nội địa trên hệ thống sông Hồng, sông Thái Bình, sông Đà, sông Lô, sông Mã cùng tuyến ven biển Bắc – Trung – Nam. Đội tàu của ông có lúc lên tới hơn ba mươi chiếc tàu máy hơi nước và hàng chục sà lan, tuyển dụng hơn hai nghìn nhân công người Việt và đánh bại sự độc quyền của các hãng tàu nước ngoài.

Sự kiện hạ thủy tàu Bình Chuẩn năm 1919 có ý nghĩa như thế nào?

Tàu Bình Chuẩn hạ thủy ngày 7 tháng 9 năm 1919 tại xưởng đóng tàu Cửa Cấm (Hải Phòng) là chiếc tàu biển chạy hơi nước cỡ lớn đầu tiên (dài 42 mét, trọng tải 600 tấn) do chính các kỹ sư và thợ cơ khí người Việt Nam thiết kế, chế tạo hoàn chỉnh dưới sự đầu tư của Bạch Thái Bưởi. Chuyến hải trình của tàu Bình Chuẩn từ Hải Phòng vào cập cảng Sài Gòn tháng 9 năm 1920 đã trở thành biểu tượng rực rỡ cho trí tuệ công nghiệp và lòng tự tôn kinh tế của dân tộc Việt Nam.

Hệ thống tư liệu lịch sử tham khảo chính thống

  • Khai Hóa Nhật Báo (Hà Nội, các số xuất bản giai đoạn 1921–1925): Nguồn tư liệu báo chí đương thời phản ánh trực tiếp tư tưởng chấn hưng thực nghiệp, hoạt động của Đông Kinh Ấn Quán và các tuyến hàng hải của Công ty Giang Hải Luân Thuyền.
  • Lịch sử Kinh tế Việt Nam thời kỳ cận đại (Viện Kinh tế Việt Nam & Viện Sử học): Công trình nghiên cứu học thuật phân tích quá trình hình thành tầng lớp tư sản dân tộc Việt Nam đầu thế kỷ XX và vai trò tiên phong của Bạch Thái Bưởi trong ngành vận tải thủy, đóng tàu và khai mỏ.
  • Danh nhân Hà Nội & Địa chí Hà Đông (Nhà xuất bản Hà Nội): Tư liệu biên khảo chi tiết về thân thế dòng họ Đỗ tại làng Yên Phúc (huyện Thanh Trì, tỉnh Hà Đông cũ) và những năm tháng lập nghiệp tại Thăng Long – Hà Nội của ông Ký Năm.

Nhìn lại toàn bộ cuộc đời lẫy lừng từ cậu bé bán củi nghèo bên dòng sông Nhuệ trở thành vị Chúa sông Bắc Kỳ làm rạng danh trí tuệ Việt, di sản mà doanh nhân Bạch Thái Bưởi để lại vẫn vẹn nguyên giá trị thời sự đối với khát vọng xây dựng nền kinh tế tự chủ, hùng cường. Trên hành trình gìn giữ và lan tỏa những giá trị văn hiến cùng bản lĩnh khởi nghiệp dân tộc, chuyên trang Hà Nội NSSC trân trọng giới thiệu bức chân dung bách khoa toàn diện về bậc đại doanh nhân tiêu biểu của Thủ đô ngàn năm văn hiến.

Chia sẻ:
HC

NSSC Hà Nội

hanoi.nssc.gov.vn là nền tảng công nghệ của NSSC đồng hành cùng cộng đồng khởi nghiệp sáng tạo tại Hà Nội.

Xem thêm các bài trong chuyên mục Doanh nhân Hà Nội.

Bài liên quan

Bài viết mới nhất