Bỏ qua đến nội dung

Hoàng thành Thăng Long - Nét đẹp cổ kính của kinh đô ngàn năm văn hiến

Giữa không gian văn hiến ngàn năm của quận Ba Đình, Hoàng thành Thăng Long hiện lên với vẻ đẹp trầm mặc, uy nghiêm của một kinh đô đã duy trì mạch nguồn quyền lực suốt hơn mười ba thế kỷ liên tục.

NSSC Hà NộiĐăng: Cập nhật lần cuối: 20 phút đọc

Cổng Đoan Môn uy nghiêm dẫn vào khu trung tâm Hoàng thành Thăng Long tại Hà Nội

Giữa không gian văn hiến ngàn năm của quận Ba Đình, Hoàng thành Thăng Long hiện lên với vẻ đẹp trầm mặc, uy nghiêm của một kinh đô đã duy trì mạch nguồn quyền lực suốt hơn mười ba thế kỷ liên tục. Được UNESCO vinh danh là di sản văn hóa thế giới vào năm 2010, quần thể di tích lưu giữ hệ thống kiến trúc cung đình cổ kính, các tầng văn hóa khảo cổ chồng xếp nguyên vẹn cùng cụm di tích cách mạng trọng yếu của dân tộc.

Lịch sử hình thành và vị thế kinh đô của Hoàng thành Thăng Long

Hiếm có kinh đô nào trên thế giới duy trì được vai trò trung tâm chính trị, kinh tế và văn hóa quốc gia xuyên suốt hơn một thiên niên kỷ mà không bị đứt gãy như vùng đất trung tâm của Hà Nội ngày nay. Dưới những tán cây cổ thụ và những bức tường gạch vồ nhuốm màu thời gian, mỗi lớp địa tầng nơi đây đều khắc ghi tầm nhìn chiến lược trong sự nghiệp dựng nước và giữ nước của các triều đại phong kiến Việt Nam.

Khởi nguồn từ thành Đại La đến quyết sách dời đô

Lịch sử kiến tạo của quần thể di tích khởi nguồn từ thế kỷ thứ VII đến thế kỷ thứ IX với việc đắp tòa thành Đại La bên bờ sông Tô Lịch thời kỳ tiền Thăng Long. Trải qua thế kỷ thứ X dưới thời Ngô, Đinh, Tiền Lê với trung tâm quyền lực đặt tại Cổ Loa và vùng núi đá vôi hiểm trở, nhu cầu mở mang bờ cõi và phát triển nông nghiệp vùng châu thổ đòi hỏi một đô thị trung tâm có thế đất rộng lớn, giao thương đường thủy thuận lợi.

Đến mùa thu năm Canh Tuất (1010), nhận thấy vùng đất Đại La ở vào nơi trung tâm trời đất, được cái thế rồng cuộn hổ ngồi, đã đúng ngôi Nam Bắc Đông Tây lại tiện hướng nhìn sông dựa núi, vua Lý Thái Tổ đã ban hành Chiếu dời đô, quyết định chuyển kinh đô từ Cố đô Hoa Lư về Đại La và đổi tên thành Thăng Long. Quyết sách lịch sử này đã mở ra kỷ nguyên phát triển rực rỡ của văn minh Đại Việt. Xuyên suốt các vương triều Lý, Trần, Lê Sơ, Mạc và Lê Trung Hưng từ thế kỷ XI đến cuối thế kỷ XVIII, Thăng Long luôn giữ vị thế là thượng đô, nơi đặt hoàng cung và cơ quan đầu não tối cao của đất nước.

Cấu trúc Tam trùng thành quách của kinh đô Đại Việt

Để bảo vệ trung tâm quyền lực của vương triều đồng thời thích ứng với hệ thống sông ngòi, hồ đầm dày đặc của vùng châu thổ sông Hồng, kinh đô Thăng Long được quy hoạch theo mô hình Tam trùng thành quách gồm ba vòng thành khép kín lồng vào nhau một cách khoa học:

  • Vòng thành ngoài cùng (Kinh thành hay La thành): Được đắp bằng đất kiên cố bao bọc toàn bộ khu vực đô thị, vừa đóng vai trò là chiến lũy phòng thủ quân sự từ xa, vừa là hệ thống đê đại hà ngăn nước lũ sông Hồng, sông Tô Lịch và sông Kim Ngưu, che chở cho khu dân cư, chợ búa cùng 36 phố phường thủ công nghiệp.
  • Vòng thành ở giữa (Hoàng thành hay Long thành): Nằm bên trong Kinh thành, là không gian đặt các cơ quan hành chính trọng yếu của triều đình, nơi làm việc của đội ngũ quan lại lục bộ và các cơ sở hậu cần phục vụ hoàng gia.
  • Vòng thành trong cùng (Tử Cấm thành hay Cấm thành): Là hạt nhân tối mật nằm ở vị trí trung tâm của Hoàng thành, được xây tường gạch kiên cố bao quanh, dành riêng cho nhà vua, hoàng hậu, các phi tần và hoàng tử sinh sống, đồng thời là nơi cử hành các buổi thiết triều bàn việc quốc gia đại sự.

Cấu trúc quy hoạch đăng đối lấy trục chính tâm Nam – Bắc làm chuẩn mực và lấy núi Nùng (Long Đỗ) làm tâm điểm phong thủy đã tạo nên bản sắc đô thị phương Đông hài hòa với địa hình sông nước bản địa.

Biến thiên lịch sử thời Nguyễn và dấu ấn cận đại

Bước sang đầu thế kỷ XIX, sau khi vua Gia Long lên ngôi và chọn Phú Xuân làm kinh đô của triều Nguyễn, Thăng Long trở thành lỵ sở của trấn Bắc Thành rồi tỉnh Hà Nội. Năm 1805, nhà vua cho thu hẹp quy mô thành cũ và xây dựng lại tòa thành mới theo mô hình kiến trúc phòng thủ hình vuông kiểu Vauban của phương Tây với hệ thống hào nước sâu, pháo đài góc thành và năm cửa thành xây bằng gạch đá kiên cố.

Đến cuối thế kỷ XIX, khi thực dân Pháp nổ súng đánh chiếm Bắc Kỳ vào các năm 1873 và 1882, tòa thành Hà Nội trở thành chiến trường ác liệt chứng kiến tinh thần chiến đấu quả cảm của quân dân Thủ đô. Để lấy mặt bằng xây dựng khu doanh trại quân sự Đông Dương, chính quyền thực dân đã phá hủy phần lớn các cung điện cổ và tường thành phía Đông, phía Tây, đồng thời xây dựng xen cài nhiều tòa nhà chỉ huy mang phong cách kiến trúc Pháp. Mặc dù chịu nhiều biến động qua chiến tranh và thời gian, cốt lõi kiến trúc trục chính tâm cùng toàn bộ hệ thống nền móng cung điện dưới lòng đất vẫn được bảo lưu nguyên vẹn, thể hiện sức sống bền bỉ của di sản văn hóa dân tộc và tinh thần yêu chuộng hòa bình của người Việt Nam.

Kiến trúc cung đình dọc trục chính tâm Hoàng thành Thăng Long

Không gian kiến trúc trên mặt đất tại Khu trung tâm Hoàng thành Thăng Long - Hà Nội được bố cục chặt chẽ dọc theo trục chính tâm thần đạo chạy thẳng từ hướng Nam lên hướng Bắc. Mỗi công trình hiện hữu trên trục kiến trúc này là một lát cắt lịch sử tiêu biểu, kết nối hài hòa giữa kỹ thuật xây dựng thành quách truyền thống thời Lê – Nguyễn với nghệ thuật quy hoạch không gian cung đình Việt Nam.

Kỳ đài Cột cờ Hà Nội và cổng thành Đoan Môn

Điểm khởi đầu ở cực Nam của trục chính tâm là Cột cờ Hà Nội (Kỳ đài), công trình kiến trúc quân sự và biểu tượng văn hóa được khởi dựng năm 1805 và hoàn thành vào năm 1812 dưới triều vua Gia Long trên nền đất cũ của cổng Tam Môn thời Lê. Tổng thể Kỳ đài cao hơn 33 mét (tính cả cán cờ đạt trên 41 mét), bao gồm ba tầng đế hình chóp cụt vuông vức xây bằng gạch vồ và đá xanh xếp chồng thu nhỏ dần lên cao, nâng đỡ thân cột cờ hình trụ tám cạnh cân đối. Bên trong thân cột có cầu thang xoắn ốc 54 bậc bằng gạch dẫn lên vọng canh trên đỉnh, được chiếu sáng và thông gió tự nhiên thông qua 36 cửa sổ hình hoa thị và 6 cửa sổ hình rẻ quạt bố trí khéo léo quanh tám mặt tường.

Tiến thẳng từ Kỳ đài vào phía Bắc là Đoan Môn, cổng chính phía Nam dẫn vào khu vực Cấm thành xưa. Công trình mang đậm dấu ấn kiến trúc thành quách thời Lê Sơ thế kỷ XV và được tu bổ vào thời Nguyễn thế kỷ XIX. Đoan Môn được xây dựng theo bình đồ hình chữ U bằng đá xanh nguyên khối kết hợp với những viên gạch vồ cỡ lớn nung già từ làng gốm Bát Tràng. Toàn bộ thân cổng trổ năm lối đi vòm cuốn cân xứng: cổng chính giữa cao 4 mét, rộng 2,7 mét nằm đúng trên đường Ngự đạo chỉ dành riêng cho bậc đế vương; bốn cổng phụ hai bên dành cho các bậc thân vương và quan lại văn võ khi vào chầu. Phía trên vòm cửa chính giữa gắn bức hoành phi bằng đá xanh khắc hai chữ Hán Đoan Môn mềm mại, nâng đỡ tòa lầu Vọng Lâu hai tầng tám mái lợp ngói ống âm dương cổ kính.

Nền Điện Kính Thiên và bảo vật thềm rồng đá

Vượt qua vòm cổng Đoan Môn và khoảng sân chầu Đan Trì rộng lớn là nền Điện Kính Thiên tọa lạc ngay trên đỉnh núi Nùng, huyệt đạo thiêng liêng nhất của Cấm thành Thăng Long. Cung điện được khởi dựng vào năm Thuận Thiên thứ nhất (1428) ngay sau khi vua Lê Thái Tổ đăng cơ, tiếp tục được mở rộng và hoàn thiện quy mô nguy nga vào các năm 1465, 1467 dưới triều vua Lê Thánh Tông. Trong suốt gần bốn thế kỷ thời Lê, Điện Kính Thiên là nơi cử hành đại lễ đăng cơ của các hoàng đế, nơi thiết triều bàn định quốc sự, tiếp đón sứ thần bang giao và tổ chức lễ Truyền lô xướng danh các tân Tiến sĩ khoa bảng.

Thềm rồng đá thời Lê Sơ chạm khắc tinh xảo trước nền Điện Kính Thiên
Thềm rồng đá thời Lê Sơ chạm khắc tinh xảo trước nền Điện Kính Thiên

Hiện nay, nền Điện Kính Thiên còn bảo tồn nguyên vẹn hệ bó nền bằng đá xanh kiên cố dài 57 mét, rộng 41,5 mét, cao 2,3 mét cùng kiệt tác điêu khắc đôi rồng đá Điện Kính Thiên được tạo tác năm Quang Thuận thứ 8 (1467) và đã được công nhận là Bảo vật Quốc gia. Thềm bậc chính phía Nam có 10 bậc đá xanh chia thành ba lối lên xuống bởi bốn thành bậc chạm rồng. Đôi rồng đá ở chính giữa chia tách lối Ngự đạo được tạc nguyên khối trong tư thế vận động từ trên cao uốn bảy khúc mềm mại đổ xuống, đầu rồng ngẩng cao đầy uy lực, trán dô, sừng dài có nhánh, bờm bay ngược phía sau, miệng ngậm ngọc minh châu, thân phủ vảy đều đặn và bốn chân năm móng vờn mây lửa, phản ánh đỉnh cao rực rỡ của mỹ thuật điêu khắc đá cung đình thời Lê Sơ.

Tòa Hậu Lâu cổ kính và chứng tích cổng Bắc Môn

Nằm ở phía Bắc nền Điện Kính Thiên là tòa Hậu Lâu (còn gọi là Tĩnh Bắc Lâu hay lầu Công Chúa), thuộc khu vực hậu cung thời Lê – Nguyễn. Công trình hiện tại được cải tạo và xây dựng lại vào cuối thế kỷ XIX trên nền lầu cổ với diện tích khoảng 2.392 mét vuông. Điểm độc đáo về mặt kiến trúc của Hậu Lâu nằm ở sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa kết cấu tường gạch chịu lực dày kiểu châu Âu, hệ thống cửa sổ vòm thoáng đãng với phần mái ngói ba tầng cong vút trang trí hình rồng chầu, hổ phù và chữ Thọ mang đậm mỹ cảm truyền thống phương Đông.

Khép lại trục chính tâm ở điểm cực Bắc trên tuyến phố Phan Đình Phùng là Bắc Môn (Cửa Bắc), cổng thành duy nhất còn giữ được nguyên trạng kiến trúc của thành Hà Nội thời Nguyễn xây dựng năm 1805. Cổng được thiết kế theo kiểu lầu vọng cảnh xây trên bờ thành kè đá xanh và gạch vồ vững chãi, vòm cửa cuốn bằng gạch ăn khớp chặt chẽ không dùng vữa kết dính, phía trên là lầu gỗ tám mái thờ hai vị Tổng đốc Nguyễn Tri Phương và Tổng đốc Hoàng Diệu. Trên mặt tường thành phía Bắc hiện vẫn còn lưu giữ hai vết đạn đại bác của pháo hạm Pháp bắn từ sông Hồng ngày 25 tháng 04 năm 1882, như một chứng tích lịch sử nhắc nhở hậu thế về khí phách kiên cường bảo vệ chủ quyền đất nước và trân quý nền hòa bình độc lập hôm nay.

Trầm tích khảo cổ và di tích cách mạng tại Hoàng thành Thăng Long

Giá trị độc bản của quần thể di sản không chỉ thể hiện qua chuỗi kiến trúc cổ kính trên mặt đất, mà còn nằm ở bảo tàng địa tầng khảo cổ học đồ sộ dưới lòng đất cùng hệ thống công trình chỉ huy quân sự thời đại Hồ Chí Minh nằm ngay trong lòng thành cổ.

Bốn tầng văn hóa tại khu khảo cổ 18 Hoàng Diệu

Nằm ở phía Tây nền Điện Kính Thiên, khu khảo cổ 18 Hoàng Diệu được giới khảo cổ học phát lộ từ cuộc khai quật quy mô lớn bắt đầu vào tháng 12 năm 2002 trên diện tích hơn 19.000 mét vuông. Đây là phức hợp di tích khảo cổ học đô thị quy mô lớn bậc nhất Đông Nam Á, nơi bốn tầng văn hóa thuộc các thời đại kế tiếp nhau nằm chồng xếp liên tục ở độ sâu từ 1 mét đến hơn 4 mét dưới mặt đất:

Tầng địa tầng khảo cổ Niên đại lịch sử Hệ thống dấu tích kiến trúc & Di vật tiêu biểu phát lộ
Tầng văn hóa Đại La Thế kỷ VII – IX Hệ thống móng cột sỏi đầm, cống thoát nước xây gạch cuốn vòm, giếng nước cổ, gạch in chữ Giang Tây quân và đầu ngói ống trang trí mặt linh thú.
Tầng văn hóa Lý – Trần Thế kỷ XI – XIV Nền móng cung điện quy mô lớn, hệ thống chân tảng đá hoa sen chạm khắc tinh xảo kê cột gỗ lim, móng lầu lục giác, đường đi lát gạch hoa chanh và đầu rồng đất nung.
Tầng văn hóa Lê Sơ – Mạc – Lê Trung Hưng Thế kỷ XV – XVIII Nền gạch vồ cung điện, giếng nước kè đá xanh nguyên vẹn, hệ thống ngói rồng tráng men vàng, men xanh lục cùng đồ gốm sứ ngự dụng vẽ rồng năm móng đề chữ Quan và chữ Kính.
Tầng văn hóa Nguyễn & Cận hiện đại Thế kỷ XIX – XX Dấu tích tường thành Hà Nội kiểu Vauban thời vua Gia Long, vật liệu kiến trúc thời Nguyễn và hệ thống công trình ngầm thuộc Tổng hành dinh tại Nhà D67.

Hệ thống di vật ngự dụng và cấu kiện kiến trúc cổ

Hàng triệu hiện vật thu được từ lòng đất khu khảo cổ 18 Hoàng Diệu và khu vực Vườn Hồng, Chính Bắc Môn đã tái hiện chân thực trình độ kỹ thuật xây dựng và nghệ thuật thủ công mỹ nghệ bậc thầy của kinh kỳ xưa. Nổi bật nhất là bộ sưu tập cấu kiện kiến trúc đất nung thời Lý – Trần với những chiếc đầu rồng, đầu phượng, lá đề trang trí bờ nóc, bờ chảy có đường nét uốn lượn bay bổng, uyển chuyển, thể hiện tư duy thẩm mỹ phóng khoáng và tinh thần Phật giáo nhân từ thời đại Đông Á.

Bên cạnh vật liệu kiến trúc, kho tàng gốm sứ ngự dụng thời Lê Sơ phát lộ tại Hoàng thành (trong đó có chiếc bình gốm hoa lam vẽ thiên nga và đĩa gốm men trắng lòng in rồng năm móng kèm chữ Quan ở chính giữa đã được công nhận là Bảo vật Quốc gia) chứng minh sự phát triển rực rỡ của các lò quan xưởng Thăng Long và làng gốm Bát Tràng. Những hiện vật tiền đồng của các triều đại Việt Nam cùng gốm sứ giao thương từ Trung Hoa, Nhật Bản, Tây Á tìm thấy trong địa tầng cũng khẳng định vị thế một trung tâm giao lưu kinh tế và văn hóa quốc tế sôi động của kinh đô Đại Việt qua nhiều thế kỷ.

Tổng hành dinh Quân đội Nhân dân tại Nhà và Hầm D67

Bước sang thế kỷ XX, tiếp nối truyền thống ngàn năm của cha ông, khu vực trung tâm thành cổ trở thành Tổng hành dinh của Quân đội Nhân dân Việt Nam từ năm 1954 đến năm 1975. Nằm ẩn mình dưới những tán cây cổ thụ ngay phía Bắc nền Điện Kính Thiên là cụm di tích cách mạng Nhà D67 và hầm ngầm chỉ huy được xây dựng vào năm 1967 trong bối cảnh cuộc kháng chiến bảo vệ miền Bắc diễn ra gay go, ác liệt.

Công trình Nhà D67 có diện tích hơn 600 mét vuông, mang dáng vẻ một ngôi nhà làm việc bình dị nhưng sở hữu kết cấu phòng hộ kiên cố với tường gạch dày 0,6 mét, mái đổ bê tông cốt thép nhiều lớp xen giữa lớp đệm cát dày nhằm triệt tiêu sức công phá của bom đạn. Chính tại phòng họp Bộ Chính trị và các phòng làm việc trong Nhà D67, dưới sự lãnh đạo của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Bộ Chính trị và Quân ủy Trung ương cùng Tổng Tư lệnh Đại tướng Võ Nguyên Giáp và Tổng Tham mưu trưởng Đại tướng Văn Tiến Dũng đã họp bàn, hoạch định những quyết sách chiến lược dẫn tới thắng lợi của Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử mùa xuân năm 1975, thống nhất đất nước trong hòa bình.

Từ bên trong Nhà D67, hai cầu thang bộ dẫn sâu xuống căn hầm Quân ủy Trung ương ở độ sâu 9 mét dưới lòng đất với hệ thống cửa thép đặc chủng chống sức ép và phóng xạ, kết nối liên hoàn cùng Hầm chỉ huy tác chiến T1 – nơi trực tiếp phát đi những mệnh lệnh bảo vệ bầu trời Thủ đô trong 12 ngày đêm chiến thắng Điện Biên Phủ trên không tháng 12 năm 1972.

Giá trị di sản thế giới và sức sống của Hoàng thành Thăng Long

Không chỉ là niềm tự hào của người dân đất Việt, quần thể di tích trung tâm Hoàng thành Thăng Long còn được cộng đồng quốc tế trân trọng như một tài sản văn hóa vô giá của nhân loại, kết tinh trí tuệ quy hoạch đô thị và khát vọng hòa bình bền vững.

Ba tiêu chí nổi bật toàn cầu được UNESCO vinh danh

Ngày 01 tháng 08 năm 2010 tại thủ đô Brasilia (Brazil), trong kỳ họp lần thứ 34, Ủy ban Di sản Thế giới của UNESCO đã chính thức thông qua nghị quyết ghi danh Khu trung tâm Hoàng thành Thăng Long - Hà Nội vào Danh mục Di sản Văn hóa Thế giới (di sản thứ 900 của nhân loại) với diện tích vùng lõi 18,395 ha và vùng đệm 108 ha dựa trên ba tiêu chí nổi bật toàn cầu:

Tiêu chí UNESCO Nội hàm giá trị nổi bật toàn cầu Biểu hiện đặc trưng tại quần thể di sản
Tiêu chí (ii) Giao thoa văn hóa Minh chứng cho sự giao lưu, tiếp biến văn hóa sâu rộng giữa vùng đồng bằng châu thổ sông Hồng với các nền văn minh khu vực Đông Á và Đông Nam Á. Nghệ thuật quy hoạch thành quách, kỹ thuật chế tác ngói ống tráng men, điêu khắc đá và gốm sứ ngự dụng mang bản sắc Đại Việt độc lập, sáng tạo.
Tiêu chí (iii) Truyền thống văn hóa Bằng chứng vật chất độc nhất vô nhị về truyền thống văn hóa lâu đời của quốc gia dân tộc Việt trên lưu vực sông Hồng suốt hơn mười ba thế kỷ liên tục. Hệ thống địa tầng khảo cổ tại 18 Hoàng Diệu kết nối không gián đoạn từ thời Đại La (thế kỷ VII) qua các triều Lý, Trần, Lê, Nguyễn đến thời hiện đại.
Tiêu chí (vi) Sự kiện & Tư tưởng lịch sử Gắn liền trực tiếp với những sự kiện lịch sử trọng đại, các bậc danh nhân và tư tưởng dựng nước nhân văn có tầm ảnh hưởng lâu dài. Từ Chiếu dời đô năm 1010 của vua Lý Thái Tổ đến các quyết sách bảo vệ nền độc lập, hòa bình tại Tổng hành dinh Nhà D67.

Công tác bảo tồn khảo cổ và nghiên cứu di sản

Kể từ khi được UNESCO vinh danh, công tác nghiên cứu khoa học và bảo tồn di sản tại Khu trung tâm Hoàng thành Thăng Long không ngừng được đẩy mạnh với sự phối hợp chặt chẽ giữa các viện nghiên cứu trong nước và các chuyên gia quốc tế từ Pháp, Nhật Bản, Bỉ. Các cuộc khai quật khảo cổ học thường niên tại khu vực xung quanh nền Điện Kính Thiên và trục chính tâm đã phát lộ thêm nhiều dấu tích quan trọng như nền móng kiến trúc cung điện thời Lý, hệ thống đường nước lớn thời Trần và cấu trúc sân Đan Trì thời Lê Sơ.

Trên cơ sở dữ liệu khảo cổ học chính xác, dự án nghiên cứu phục dựng không gian Điện Kính Thiên bằng công nghệ mô phỏng 3D và thực tế ảo đã giúp tái hiện sống động quy mô kiến trúc đấu củng gỗ lim sơn son thếp vàng cùng hệ mái lợp ngói rồng tráng men hoàng lưu ly của chính điện xưa, mở ra hướng tiếp cận trực quan, khoa học cho công tác bảo tồn di sản văn hóa thế giới.

Không gian giáo dục di sản và lan tỏa văn hiến

Ngày nay, quần thể di tích là không gian văn hóa, lịch sử tiêu biểu bậc nhất của Thủ đô, nơi tổ chức các hoạt động nghi lễ truyền thống như lễ dâng hương khai xuân, lễ thả cá chép tiễn ông Công ông Táo theo nghi thức cung đình xưa và các trưng bày chuyên đề bảo vật hoàng cung. Bên cạnh đó, các chương trình giáo dục di sản học đường, hành trình kết nối di sản cùng Văn Miếu Quốc Tử Giám kết hợp thưởng thức nghệ thuật truyền thống và văn hóa trà sen Tây Hồ đã đưa lịch sử nghìn năm đến gần hơn với thế hệ trẻ và bạn bè quốc tế.

Trải qua hơn một thiên niên kỷ biến thiên của lịch sử, Hoàng thành Thăng Long vẫn hiên ngang giữa lòng Thủ đô Hà Nội như một pho sử biên niên sống động bằng đá xanh và đất nung. Từng bậc thềm rồng đá Điện Kính Thiên, từng vòm cửa Đoan Môn rêu phong và từng lớp địa tầng khảo cổ nơi đây mãi là biểu tượng bất diệt cho cốt cách văn hiến, ý chí tự cường và tinh thần yêu chuộng hòa bình của dân tộc Việt Nam.

Chia sẻ:
HC

NSSC Hà Nội

hanoi.nssc.gov.vn là nền tảng công nghệ của NSSC đồng hành cùng cộng đồng khởi nghiệp sáng tạo tại Hà Nội.

Xem thêm các bài trong chuyên mục Địa điểm Hà Nội.

Bài liên quan

Bài viết mới nhất